14 June 2009

Tò he



via VGT Forums by Người Saigon on 6/12/09

Chân quê tò he Xuân La
So với các làng nghề khác, số làng nghề tò he chỉ đếm trên đầu ngón tay với số lượng không quá hai con số. Trên mạng Internet có 268.000 thông tin liên quan tới cụm từ làng nghề tò he nhưng hầu hết chỉ nói đến làng nghề tò he Xuân La, Phượng Dực, Phú Xuyên.

Tên tò he hiện giờ vẫn chưa xác định rõ ràng xuất xứ cũng như tên gọi, tuy nhiên trước đây người ta thường gọi Xuân La là "làng chim cò" - những sản phẩm sáng tạo chủ yếu thời điểm đó. Lịch sử làng nghề khoảng 300 năm tuổi. Nhiều tài liệu khẳng định tính văn hóa dân gian, bản sắc dân tộc, nghệ thuật độc đáo của làng nghề tò he: "ngôn ngữ khối trong tò he giàu tính biểu cảm. Tính nhịp điệu mang nét gợi nhớ, nó giản dị như ca dao, là tích tụ của nhân dân qua nhiều đời".


Trẻ con rất thích thú với tò he
Nhiều nghệ nhân già đã xa nghề hàng chục năm nay vì lý do kinh tế cũng ra ngồi với bà con làm lại nghề, bàn tay vẫn còn rất khéo léo. Thôn xóm sống dậy một thời trong ký ức.

Cụ Nguyễn Thị Hốt, 85 tuổi, cười móm mém nói: "Lâu lắm rồi làng nghề mới được đông vui như thế. Nghĩ lại mới thấy phải bỏ nghệ tổ, thật là xót xa". Còn với bà Đặng Thị Với, 63 tuổi, niềm tự hào về một đặc phẩm độc nhất vô nhị của làng quê mình cứ tự nhiên bộc phát theo từng vần thơ do bà tự làm:


"Ai qua Phượng Vũ
Về tới Xuân La
Đồng Quan cùng xã
Văn hóa đổi thay
Chim cò đã có bao đời
Làm cho già trẻ mọi người thú vui...
Tò he là nghề du chơi
Ngày xuân lễ hội cho đời mãi xuân...".






Những đặc phẩm truyền thống dung dị mà đậm đà bản sắc văn hóa Việt

Phối cảnh được sáng tạo từ nhiều sản phẩm đồ chơi truyền thống, trong đó có sự góp mặt nhiều của tò he, được trưng bày tại hội thảo

Cả làng thi tài



Anh Nguyễn Văn Hiệp, một người con của làng, nói: "Cả hai vợ chồng tôi vào Sài Gòn chỉ mưu sinh bằng nghề nặn tò he. Khách sạn New World thuê làm bán cho khách quốc tế, mỗi tháng thu nhập của 2 vợ chồng có thể lên tới 5, 6 triệu đồng".





Hai bà Nguyễn Thị Đón (85 tuổi) và Nguyễn Thị Mỹ (66 tuổi) đều đã xa nghề từ cách đây chục năm, giờ làm lại vẫn còn rất khéo léo





Trẻ con làng nghề rất thích thú với đặc phẩm quê hương. Tuy nhiên, đâu là thế hệ được truyền nghề để giữ gìn và phát triển nghề cha ông? Câu hỏi không dễ tìm lời giải